تای چی چوان و تائو

سنتی باستانی در سیستم تمرینات و حرکات چینی وجود دارد که با تائو مربوط است . دست نوشته هایی که در مقبره سلسله "هان" Han یافت شده اند( 168 قبل از میلاد)  نشانگر تصاویری از حرکات درمانی و طبی بودند ،  در بین آنها تمریناتی بود که رفتار حیواناتی مانند ببر ، خرس ، جغد ، آهو و میمون را  تقلید می کرد . این حرکات برای افزایش رهایی و انعطاف پذیری طراحی شده بودند و به شرایط اقلیمی که تای چی در آن متولد شده بود ، کمک بسیاری کرد .

واژه چینی دائو یا تائو  را می توان به طور ساده به "راه"  یا " مسیر" ترجمه کرد . در متون ناب و فلسفی تائو ، آن را "راهِ طبیعت" تعریف کرده اند .

باتوجه و تئوری های مطرح شده در تای چی ، کاملاً واضح است که این هنر بر اساس عمیق ترین مفاهیم تائو شکل گرفته است و یکی از تعالیم اصلی تائو برای قرار گرفتن در "راه طبیعت" می باشد .

لازم به ذکر است که مفهوم طبیعت در تائو بسیار مفهوم کلی و عمیقی می باشد و چیزی فراتر از آن خلق نشده است ، در حقیقت تمامی مخلوقات را طبیعت می نامند که می توان گفت کل جهان هستی است و کلمه ماوراطبیعت در تائو وجود ندارد . یعنی همه در طبیعت هستند ، اما ممکن است برخی قابل رؤیت باشند و برخی قابل رؤیت نباشند . 

 

از مهمترین متون تائو می توان به کتاب تائو تِ چینگ ( دائو دِ جینگ) نوشته لائوتزه (لائو زی) ، خردمند برجسته ای که هم دوره با کفسیوس بود اشاره کرد (551-497 قبل از میلاد) با مطالعه کتاب تائو تِ چینگ تمثیلات بسیاری می توان یافت که با فلسفه حرکات تای چی هم راستا و مشابه هستند و ارتباط نزدیکی با این حرکات دارند :

-        اگر می خواهید یکپارچه باشید ، قطعه قطعه شوید ، اگر می خواهید صاف باشید ، خمیده شوید ، اگر می خواهید پر باشد ، خالی شوید      (تائو تِ چینگ فصل 22)

 

-        کسی که روی انگشتانش می ایستد ، نمی تواند تعادلش را حفظ کند  ، کسی که در گام برداشتن عجله می کند ، نمی تواند زیاد پیش رود    (تائو تِ چینگ فصل 24)

 

-        سنگین ، ریشه سبک است . ثبات ، منبع حرکت است .  (تائو تِ چینگ فصل 26)

 

-        این درک ظریفی از قانون هستی است ، نرم بر سخت غلبه می کند . (تائو تِ چینگ فصل 36)

 

-        ده ها هزار چیز ، یین و یانگ را شامل هستند . با ترکیب این نیروها می توان به همانگی و هارمونی رسید . (تائو تِ چینگ فصل 42)

 

-        لطیف ترین چیز در جهان بر سخت ترین چیز در جهان غلبه می کند.(تائو تِ چینگ فصل 43) 

 

-        چیزی که با استحکام بنا شده است ، هرگز ریشه کن نمی شود . چیزی که با قاطعیت درک شود ، هرگز از یاد نمی رود  .  (تائو تِ چینگ فصل 54)

 

-        هرکه سخت و خشک است ، مرگش نزدیک شده و هرکه نرم و انعطاف پذیر است ، سرشار از زندگی است . (تائو تِ چینگ فصل 76)

 

-        هیچ چیز در زیر این آسمان ، چون آب نرم و انعطاف پذیر نیست ، با این حال برای حل کردن آنچه سخت است ، چیز دیگری یارای مقابله با آب را ندارد . (تائو تِ چینگ فصل 78)

 

-        تنها راه رسیدن به آرامش رها کردن است .

غلبه نرمی بر سختی یکی از اصول استراتژیک تای چی چوان در رزمی است . در نظر فلاسفه تائو ، آب نماد جریان و گستردگی است ، با پیروی از این تفکر مفهوم Wu Wei (بی عملی) پایه مرکزی تائو را که در بسیاری از متون کهن چینی وجود دارد را آشکار می سازد .  وو وِی Wu Wei به معنای غیر فعال بودن نیست ، بلکه به معنای ساکن ماندن و در هماهنگی بودن با جریانی از اتفاقات است در برخی تعابیر به آن بی ذهنی نیز می گویند . یکی از جنبه هایی که تای چی چوان را به عنوان یک هنر رزمی درونی مشخص می کند ، تلاش برای یافت سکون در حرکات و یافتن تحرک در سکون است . هنرهای رزمی بیرونی بر پایه قدرت و حرکت بنا شده اند . تای چی چوان با ابعاد عالی هشیاری و سکون یکپارچه شده است . با وجود آنکه بدن در حال حرکت است ، ذهن آرام و ساکت باقی می ماند .

فلسفه سنتی چینی ، بر هماهنگی ارتباط بین بشر ، طبیعت و جهان تأکید دارد . تای چی چوان ، این دلیل فلسفی را کاملاٌ در خود دارد . در تمرینات تای چی چوان تلاش برای حفظ تمامی انرژی فرد ، اولین و مهمترین جنبه برای حفظ تعادل است .

کتاب دیگری در تائو وجود دارد به نام "حکایت های ژوانگ ژی" که این کتاب نیز بسیار مهم و اصیل است  ، در این کتاب عقاید تائو بیشتر به صورت نمادین و اسطوره ای مطرح شده است . نوشته های ژوانگ ژی بر اهمیت تعادل و هماهنگی بسیار تأکید دارد ، برای مثال  در قسمتی از این کتاب چنین آمده است :

"فرد خردمند برای منطبق شدن و سازگاری با محیط به جلو یا عقب متمایل نمی شود ، این کار یافتن آرامش در نا آرامی است ، در وسط ناآرامی هاست که می توان آرامش خالص را یافت ."

 پایه و اساس فلسفه تائو و تای چی چوان ، اصول نرمی ، ریشه دوانی ، تعادل ، انعطاف پذیری و حفظ مرکز را شامل می شود .

همانطور که ذکر شد ، تائو راهِ طبیعت است و تای چی نیز بر اساس این مفهوم شکل گرفته است ، به همین دلیل است ، که نام حرکات مختلف در تای چی نیز بر اساس مفاهیم مختلف در طبیعت و ریتم های طبیعی آن است  ،همینطور در تائو منشأ بسیاری از حرکات تای چی با مکاشفه و قدردانی از طبیعت در ارتباط است ، مانند :

" نگه داشتن آسمان و زمین ، برهم زدن ابرها ، تعقیب دم پرنده ، پراکنده شدن شکوفه های درختان در باد ، مانند درخت بید مجنون ریشه در زمین و شاخه های رها ، درنای سفید بالهای خود را باز می کند ، گام برداشتن همچون ببر ، مانند باد فصلها را تغییر دهید ، عقاب و خرس با زکاوت و آگاهی خود مبارزه می کنند  و .. "

خردمندان تائو به منظور درک این تجربه شروع به مطالعه چرخه های طبیعی در طبیعت کردند ، تجربه های نخستین حاکی از گردش خورشید و ماه است ، خورشید و پدیده های زمینی در طول ساعات روز پدیدار می شود و ماه و ستاره در شب . اساتید تائو با مطالعه طبیعت به قوانین بنیادی و الگوهای تغییر در جهان پی بردند . این ویژگی تای چی که حرکات در آن در گردش هستند با حرکت ستاره گان و جریان چرخه طبیعی آب ( تبخیر آب و تبدیل آن به باران ) بسیار هماهنگ است .

کیهان شناسی تائو حالت ازلیِ تودۀ بی شکل و درهم تنیده عوامل را که پیش از آفرینش ، جهان را فراگرفته بود ، مبنای کار خود قرار می دهند .

در طول این فرایند کل جهان در حالتی از پراکنده گی و بی تمایزی و بالقوه گی قرار داشت . پس از بروز یک زمان تناوبی انرژی موجود در جهان تقسیم شد ، در نهایت پس از بررسی های طولانی و عمیق ، خردمندان تائو به این نتیجه رسیدند که ، انرژی سبک و شفاف و حالت کم تراکم انرژی چی باعث شکل گیری و تجلّی آسمان و نوع متراکم و چگال همین انرژی ، زمین را پدید آورد .

در تای چی چوان نیز ، بر اساس همین مفهوم ، بدن به دو بخش تقسیم می شود ، به این ترتیب که یک تای چی کار در نیمه پایین بدن (پایین دیافراگم) انرژی متراکم و سنگینی را جمع آوری کرده و نگه می دارد و ریشه خود را نیز حفظ می کند ، که این نمادی از زمین است و همینطور در قسمت بالای بدن ، انرژی شفاف ، سبک و شناور را جاری و حفظ می نماید که نماد آسمان می باشد .

برخی ویژگی های ستاره شناسی تائو را نیز می توان با حرکات تای چی در تعامل دانست  ، مانند :" نگه داشتن ماه ، گام برداشتن به سمت هفت ستاره ، احترام به خورشید ، ستاره شمالی باعث بالا کشیدن می شود ، نوازش ماه و...   "

در تائو احترام به قوانین طبیعت و تخطی نکردن از آن بسیار اهمیت دارد . اساتید چنین عنوان کرده اند که درک ناقص از کلیه پدیده ها تنها به بی تعادلی می انجامد ، بدان معنا که اساتید تائو دائماٌ در حال رسیدن به درک بهتری از طبیعت و ریتم های طبیعت هستند و معتقدند اگر درک از طبیعت به صورت ناقص باشد و فقط قسمتی از آن درک شود ، این مسئله منجر به بی تعادلی می شود و همانطور که در کتاب ژوانگ ژی عنوان شده ،" فرد خردمند در تحلیل عواملی که خود در آن دخیل بوده است ، آنها را به صورت کلی به طبیعت نسبت نمی دهد و فقط به کاوش در درون خود می پردازد ."

تنها قانون هوشمند ، قانون طبیعت و قانون کلی جهان هستی است ، بنابراین بیشترین توجه تائو به علوم طبیعی است . در تای چی عملی که از درون به صورت خودجوش ظهور کند ، تنها نتیجه درک کامل اصول طبیعت است .

در تای چی با استفاده از طبیعت بدن و مهارت در برقراری تعادل ، می توان به جای آنکه بر حریف با استفاده از زور و فشار زیاد غلبه کرد ، وی را با ذکاوت بیشتر مغلوب  و تعادل را برقرار کرد . در تای چی مبارزه نیز براساس هدف برقراری تعادل و جاری کردن روح طبیعت انجام می گیرد و به همین دلیل است که معمولاٌ اساتید تای چی مبارزه را آغاز نمی کنند و از نیرو و حمله حریف استفاده می کنند.

  

متن از : استاد حامد کاتوزی

[email protected]

 


  

هرگونه کپی برداری از این مطلب بدون مجوز کتبی پی گرد قانونی دارد